SON DAKİKA: İŞTE O AÇIKLAMA!

Dikkatli haber okurları fark etmiştir: Eskiden bazı meşhur spikerlerinin sırf insanı germek için söyledikleri az sonra sözü gibi internet haber sitelerinin de diline pelesenk ettiği son dakika gibi sözcükler vardır. Bu sözcük gerçekten sıkça mı kullanılır yoksa yanılsama eseri olarak mı bu kelimeye takılırız?

Bu sorunun cevabını farklı bir çok internet sitesini çekerken karşılaştığımız onbinlerce haberi analiz ederken öğrendik. Gerçekten de internet haber sitelerinin kullanmaktan bir türlü vazgeçemediği bazı kelime ve kelime kalıpları var. Elbette bunlar iyi veya kötü değil ancak tekrar ede ede tanımlanması tuhaf bir rahatsızlık yaratabiliyor? Ne olduğunu merak mı ettiniz? Az Sonra:)

Kasım ayı boyunca farklı internet haber sitelerinde çıkan 26.000'den fazla haberi analiz ettik. İşte:) Bu analizi yapmak kolay olmadı. 234 satır! Python ve R kodu, veri analitiği kütüphaneleri ve sabırla her gün çalışarak haberleri toplayan kodu takip ettik. En sık görülen kalıplar:

Son Dakika (1000+ kez kullanıldı)

26.000 Haberde Sık Görülen Kavramlar

Öyle sanıyoruz ki, editörler bu ifadeyi haber başlıklarına koyduklarında daha fazla haber geleceğini “sanıyorlar”. Ya da gerçekten böyle olabilir. Ancak okurların sürekli “son dakika” haberi görmekten ötürü haber sitesi hakkında ne düşündüklerini “henüz” bilmiyoruz.

Örnek “son dakika” haberleri

“Son dakika” ifadesini en çok seven üç gazete ise: Hürriyet, Sabah ve Milliyet gazeteleri

“Son Dakika” ifadesini en çok kullanan gazetler

Açıklandı / Açıklaması (1600 + kez kullanıldı)

Örnekler:

“Açıkla…” ifadelerine örnekler

“Açıkla..” ifadesini en çok seven üç gazete ise: Yeniçağ, Türkiye ve Birgün gazeteleri

Milyon, milyar (400+)

Milyon ifadesi ile ilgili haberler

Bilim (200+)

Örnek “Bilim” haberleri!

Bilim Adamı diyenler: Haberlerden biri hariç Türkiye ve Yeniçağ gazetelerine ait. “Bilim adamları resmen açıkladı. Koronadan ölenlerin hepsinde görüldü” başlığı ise ilgili araştırmayı yapanların bir tanesinin bile kadın olmadığını “ima” ediyor:)

“Bilim adamı” ifadesini tercih eden gazeteler

Ceza (200+)

“Ceza” haberleri

Ceza haberlerinde cezayı alanın hangi kanuna göre ceza aldığı, hükmün niteliği, hatta cezanın kesinleşip kesilmediği (yani savcının talebi mi, mahkemenin kararı mı) konusu genellikle muğlaktır. Ayrıca cezaların son kuruşuna kadar ödenmesi gerekliğiği gibi değeri de net şekilde belirtmek esastır.

Operasyon (300+)

Operasyon Haberleri
En fazla “operasyon” haberi yapanlar

İŞTE O 6 BAŞLIK ve YORUMU

Buraya kadar sunduğumuz başlıklar da aynı şekilde bilerek veya bilmeyerek bir takım “tıklama tuzağı” yaratma veya spesifik bir algı yaratmaya dönük tasarlanmış olabilir. Bazı türlerinin bazı gazetelerce daha sık kullanıldığına da şahit olmaktayız.

Daha çok “tık almak” için ısrarla kullanılan bu ifadeleri içeren haberlerin daha fazla tık alma nedeni bu ifadeler olmayabilir de. Bunu anlamak için kontrollü olarak deney yapılıp ifadenin yer aldığı ve yer almadığı iki başlığın okunma istatistiği kullanılabilir (A/B testi). Yapmak isteyen internet gazeteleri bizimle irtibata geçebilir:) İşte adresimiz: turnusol.org

Haber başlıklarında yerli yersiz kullanılan ünlem ve soru işaretleri konusu üzerine de çalışıyor ve başka yazıya bırakıyoruz.

Dr. Suat ATAN

Ayrıştırıcı dil ve yanıltıcı habere karşı yapay zeka.

Ayrıştırıcı dil ve yanıltıcı habere karşı yapay zeka.