Medya’da Azerbaycan-Ermenistan Çatışması Ayrıştırıcı Dilde Yeni Gelişmeler

Metin Madenciliği 101

İçerik analizinde, fail analizi yapan kişidir ve okumalar bizzat araştırmacı tarafından gerçekleştirilir. Ancak içerik analizi iki temel sorunla karşı karşıyadır:

  • Örnekleme sorunu: Gündemi anlamak için çıkan tüm haberler okunamayacağına göre (eskiden de zor olan bu durum internet yüzünden daha da zor hatta imkansız hale gelmiştir) hangi haberler okunacaktır? Bunun cevabını istatistikteki örnekleme seçimi verir. Seçilen haberler anakütleyi temsil etmelidir. Söz gelimi bir seçim anketinde tüm anketler sadece en marjinal bölgelerde yapılırsa sonuçlar gerçekçi olmaz. İçerik analizlerinde örneklem sorunu mevcuttur.
  • Yapay zeka
  • Doğal dil işleme

En sık görülen kavramın değeri

Anadolu’da “kırk söz bir sihir yerine geçer” diye bir atasözü vardır. Tekrarlar zaman içerisinde sihirli etkilere neden olurlar. Uzakdoğu dinlerindeki mantralar, şiirlerdeki nakaratlar gibi haberlerde özellikle de belirli konulardaki haberlerde tekrar eden kavramlar zihinlerde iz bırakırlar. Bu durumun fazlasıyla farkında olan siyasiler belirli ifadeleri sıkça tekrar ederek tabanları için jargonlar üretirler. Medyada ise sözcüklerin değeri bu kadar açık görülmeyebilir. Nitekim sürekli akış halinde olan bir yapıda tekrar eden kalıpları bulmak kolay olmayacaktır. Bu tekrarları, hatta sözcüklerle tekrar edilmese bile bir takım gündemleri periyodik olarak ortaya çıkararak üretilen algıların büyübozumu bugüne kadar çok ciddi fikir işçiliği ve dikkat gerektiren, içerik analizi çalışmaları ile ortaya çıkartılıyordu. Bu içerik analizi çalışmaları yüzler bazen binleri bulan seçilmiş haberlerin okunarak tansif edilmesi ile bir taraftan bu haberleri yazanların görüşleri bütüncül şekilde ortaya çıkarılıyor, bir taraftanda medyanın dili eleştirel olarak inceleniyordu. Bu çalışmalar halen de devam etmektedir.

Kaynak: turnusol.org
Kaynak: turnusol.org

Azerbaycan-Ermenistan çatışması medya tarama raporu

Bundan sonra başka konular için de yapmayı hedeflediğimiz medya tarama raporu (MTM) Turnusol.org bünyesinde metin madenciliği araçları ile analiz sonuçlarını yansıtmaktadır.

ADYA Nefret Analizi

Turnusol.org nefret skoru analizi aracı ADYA ile topluca analiz yapıldığında haber başlıklarında direkt nefret dili ifadelerinin yer almadığı görüldü. ADYA’ya takılan başlıkların ise saldırı haberlerinde nefret sözlüğünde yer alan alçak ve küstah gibi kavramlardan ötürü skorlar sıfırdan büyük çıkmıştır. Yine bu haberlerde nötr olan ancak illiyet barındıran haçlı ve papaz kelimeleri ile karşılaşılmıştır. Bu kavramlar her ne kadar bir kişi veya gruba yönelik değilse de söz konusun gündeme dair haberler başlıklarında yer alması da haber dilinde murat edilen yönlendiriciliği ortaya koyar. Ancak Ermenistan’dan silahlı ve haçlı papaz paylaşımı başlıklı haber bunun dışındadır.

  • Ermeniler’den Türkiye’ye alçak suçlama TürkGün
  • Ermenistan’dan alçak saldırı! Şehir ve köyleri bombaladı Ahaber
  • Ermenistan’dan silahlı ve haçlı papaz paylaşımı Ensonhaber
  • Tunca BenginMilliyet Yazarı Ermenistan alçaklıkta sınır tanımıyorHem suçlu hem güçlü diye bir deyim vardır. Milliyet
Kaynak: turnusol.org

Çıkan Haberlerde Kullanılan Görseller

Haberlerdeki görsellerden kolaj yapıldığında karşımıza çıkan tablo şöyledir. Ermenilerle ilgili çıkan haberlerde Ermeni asıllı Amerikalı Kim Kardashian görseli kullanmak ve görüşlerini belirtmek Türk internet haberciliğinde sıkça görülmektedir.

Değerlendirmeler

  • Haberlerin bağlı olduğu olaylardan bağımsız olarak, tanımlanan olayların ifade ediliş şekilleri özünde ayrıştırıcı olmayan “şehit” veya gibi kavamların anlamını genişleterek karşı tarafı konumlandırmaktadır.
  • Şehit, kahraman gibi kutsal/inançsal kavramlar yanlızca Türkiye’nin değil, Ermenistanda da halen medyada öne sürülen bir argüman olarak kullanılmaya devam edilmektedir.
  • Farklı ülkeden getirilen silahlı askerler konusunun sıkça yer bulması bu konunun iç ve dış politikadada vurgulanan söylemi geliştirmeye yardımcı olmaktadır.
  • ADYA aracı ile haberler analiz edildiğinde ayrıştırıcı dil sözlüğümüzde yer alan kavramların haberlerde sıkça kullanıldığı ancak bunların belirli haber siteleri tarafından saldırı, iftira gibi ifadeleri nitelendirirken kullanıldığı görülmüştür.

Kaynaklar

Koçak, A., & Arun, Ö. (2006). İçerik analizi çalışmalarında örneklem sorunu.

--

--

Ayrıştırıcı dil ve yanıltıcı habere karşı yapay zeka.

Love podcasts or audiobooks? Learn on the go with our new app.

Get the Medium app

A button that says 'Download on the App Store', and if clicked it will lead you to the iOS App store
A button that says 'Get it on, Google Play', and if clicked it will lead you to the Google Play store